Jak Francja radzi sobie z zagrożeniem wrogich dronów?

Silent, tanie i trudne do namierzenia drony wymuszają dziś zmianę podejścia.

Od elektrowni jądrowych po międzynarodowe lotniska Francja po cichu buduje nową tarczę przeciw bezzałogowym statkom powietrznym. Ekrany radarów, karabiny zakłócające i prywatne firmy technologiczne są łączone w warstwową obronę, ponieważ Europa coraz bardziej niepokoi się tajemniczymi dronami zbliżającymi się do jej granic.

Od wojny w Ukrainie po francuską przestrzeń powietrzną: dlaczego drony są dziś sprawą państwową

Niedawne przeloty dronów nad Polską, Rumunią i Danią postawiły w Paryżu niewygodne pytanie: co by było, gdyby podobny statek skierował się ku francuskiej przestrzeni powietrznej?

Francuskie siły zbrojne postrzegają drony nie jako przyszłe zagrożenie, lecz jako obecne. Modele wojskowe mogą przenosić uzbrojenie lub wyposażenie rozpoznawcze. Komercyjne quadkoptery da się niewielkim nakładem pracy przerobić na narzędzia sabotażu lub obserwacji.

Francja traktuje każdy niezidentyfikowany dron w pobliżu kluczowych obiektów niemal jak podejrzany statek powietrzny: szybko wykryć, szybko sklasyfikować, szybko zadziałać.

Reakcja zaczyna się na długo przed tym, jak wrogi system pojawi się na radarze. W ciągu ostatniej dekady Francja zmodernizowała całą sieć dowodzenia i kontroli w domenie powietrznej, dążąc do połączenia dozoru przestrzeni powietrznej, naziemnych systemów rakietowych i myśliwców w jeden, sprawnie reagujący system.

SCCOA: cyfrowy układ nerwowy Francji dla nieba

W centrum tej strategii znajduje się SCCOA, czyli system dowodzenia i kontroli operacji powietrznych. To cyfrowy układ nerwowy francuskiej obrony powietrznej.

Łączy trzy główne elementy:

• Radary – stacjonarne i mobilne, obejmujące zasięgi średnie i dalekie
• Centra operacyjne – gdzie analizuje się ślady w przestrzeni powietrznej i podejmuje decyzje
• Sieci łączności – przekazujące dane do jednostek w całym kraju oraz do sojuszników w NATO

Radary te mogą jednocześnie monitorować setki celów, skanując 360 stopni i sięgając mniej więcej 350–400 km. Daje to Francji czas ostrzeżenia, jeśli duży wojskowy dron lub niezidentyfikowany statek powietrzny zmierza ku jej granicom.

Francuskie radary obrony powietrznej potrafią śledzić naraz roje śladów - od samolotów pasażerskich po drony - na jednym zintegrowanym obrazie sytuacji.

Dane są też udostępniane partnerom w NATO, co oznacza, że Francja może zostać ostrzeżona przez sojusznika, zanim jej własne czujniki wykryją zagrożenie. W przypadku dronów wchodzących od wschodu lub znad Morza Śródziemnego takie wczesne powiadomienie może być kluczowe.

Neutralizowanie wrogiego drona: od rakiet po myśliwce Rafale

Wykrycie to dopiero pierwszy krok. Gdy dron zostanie uznany za zagrożenie, francuskie wojsko musi go szybko zneutralizować.

Opcje reakcji zależą od wielkości, pułapu i prędkości statku:

Typ drona	Prawdopodobna reakcja Francji
Duży dron wojskowy (MALE, uzbrojony lub rozpoznawczy)	Rakiety przeciwlotnicze średniego zasięgu lub myśliwce Rafale z pociskami powietrze–powietrze
Szybko poruszający się cel blisko wrażliwych obszarów	Naziemne baterie obrony powietrznej koordynowane przez krajowe dowództwo obrony powietrznej
Mały quadkopter w pobliżu lotnisk lub obiektów jądrowych	Karabiny zakłócające, lokalna policja lub żandarmeria oraz wyspecjalizowane systemy wykrywania

Na górnym krańcu skali Francja utrzymuje mobilne naziemne jednostki rakiet przeciwlotniczych i może poderwać myśliwce Rafale uzbrojone w pociski powietrze–powietrze. Technicznie te samoloty mogą przechwycić drona tak samo, jak zwalczałyby myśliwiec lub pocisk manewrujący.

Cały ten zestaw środków jest koordynowany przez Dowództwo Obrony Powietrznej i Operacji Powietrznych (CDAOA), z siedzibą w umocnionym kompleksie w Lyon–Mont Verdun. Stamtąd oficerowie śledzą incydenty, przydzielają zadania przechwycenia i współpracują z NATO, gdy dron mógłby przekroczyć kilka granic państwowych.

Poza polem walki: drony nad infrastrukturą krytyczną

Francja nie martwi się wyłącznie aktorami państwowymi i dronami wojskowymi. Małe, nieuzbrojone systemy także mogą wyrządzić poważne szkody. Quadkopter może filmować układ zabezpieczeń, zrzucać kontrabandę albo przenosić niewielki ładunek wybuchowy.

Szczególną uwagę przyciągają m.in.:

• Elektrownie jądrowe i obiekty paliwowe
• Duże zakłady przemysłowe związane z chemią lub energetyką
• Lotniska i duże węzły transportowe

W minionych latach drony były już obserwowane nad kilkoma takimi lokalizacjami, a operatorów często nigdy nie zidentyfikowano. Ten schemat skłonił władze do wzmocnienia ochrony najpierw wokół lotnisk, gdzie dron przecinający podejście do pasa może wywołać chaos.

Lotniska jako poligony doświadczalne technologii antydronowych

Francuskie lotniska zamieniają się w rzeczywiste laboratoria systemów przeciwdronowych. Direction des Services de la Navigation Aérienne (DSNA), nadzorująca kontrolę ruchu lotniczego, zleciła wykrywanie dronów na ośmiu lotniskach firmie Drone XTR z Hawru.

Nicea i Marsylia są już wyposażone; Bordeaux i Tuluza są następne na liście. System wykorzystuje antenę i czujniki do wykrywania dronów wielowirnikowych w promieniu do 20 km.

Gdy dron leci tam, gdzie mógłby znaleźć się samolot pasażerski, system wysyła alert w kilka sekund, uruchamiając telefon do wieży kontroli lotów.

Jeśli dron pojawi się w korytarzu lub na pułapie zarezerwowanym dla statków powietrznych, alert automatycznie trafia do Seris Security, prywatnego dostawcy ochrony, który następnie kontaktuje się bezpośrednio z kontrolerami ruchu lotniczego. Ci mogą spowolnić przyloty, wstrzymać odloty lub zmienić użycie pasa, podczas gdy organy ścigania namierzają operatora.

Na ziemi: zespoły żandarmerii z karabinami zakłócającymi

Sama technologia nie zatrzymuje drona. Na lotniskach Gendarmerie des Transports Aériens (GTA) wystawia zespoły wyposażone w specjalistyczne karabiny antydronowe.

Karabiny te emitują skupioną wiązkę fal radiowych, która zakłóca łącze danych i nawigację drona. Z odległości kilkuset metrów potrafią doprowadzić do utraty sterowania i wymusić kontrolowane opadanie, zamiast po prostu zrzucić maszynę z nieba.

Wcześniej w tym roku w Toulouse–Blagnac nielegalny lot drona w pobliżu lotniska doprowadził do zatrzymania operatora i zajęcia drona. Incydenty tego typu są dziś traktowane z niewielką tolerancją, m.in. po to, by ustanowić jasny precedens w miarę rozprzestrzeniania się użycia dronów wśród hobbystów i profesjonalistów.

Jak Francja wybiera między różnymi narzędziami przeciwdronowymi

Francuskie władze nie mają jednego „magicznego” narzędzia na każdego drona. Zamiast tego łączą trzy szerokie podejścia:

• Wykrywanie i identyfikacja – radary, czujniki częstotliwości radiowych, kamery i systemy akustyczne
• Elektroniczne środki przeciwdziałania – karabiny zakłócające, ingerencja w sygnał, spoofing GPS
• Działanie kinetyczne – rakiety, broń lufowa lub przechwycenie przez inny statek powietrzny

W gęsto zabudowanych obszarach miejskich lub wokół lotnisk strącanie drona bronią konwencjonalną jest zazwyczaj zbyt ryzykowne. Preferowaną drogą staje się zakłócanie lub wymuszenie lądowania. W przypadku wtargnięć na dużych wysokościach rakiety lub myśliwce pozostają ostatecznym zabezpieczeniem.

Kluczowe terminy kształtujące francuską debatę

W dyskusjach o tych systemach często powracają następujące wyrażenia techniczne:

• Dron MALE: skrót od medium altitude, long endurance - wojskowe drony latające wysoko i pozostające w powietrzu przez wiele godzin.
• CDAOA: krajowe dowództwo obrony powietrznej i operacji, odpowiedzialne za działania w całej francuskiej przestrzeni powietrznej i dyżury air policing.
• SCCOA: zintegrowany system łączący radary, centra dowodzenia i łączność do monitorowania i obrony francuskiego nieba.

Zrozumienie tych skrótów pomaga zobaczyć, jak przenikają się światy cywilny i wojskowy. Dron nad lotniskiem może uruchomić łańcuch reakcji biegnący od prywatnej firmy ochroniarskiej, przez GTA, aż do krajowego dowództwa obrony powietrznej, jeśli incydent wygląda na skoordynowany lub wrogi.

Przyszłe scenariusze: od rojów po fałszowane sygnały GPS

Obecne systemy są w dużej mierze budowane do radzenia sobie z pojedynczymi dronami. Jednak planiści obronni w Paryżu już rozgrywają trudniejsze scenariusze. Jeden z nich to rój kilkudziesięciu małych dronów lecących jednocześnie ku obiektowi takiemu jak rafineria czy baza marynarki. Inny - dron używający szyfrowanych łączy odpornych na standardowe zakłócanie.

Francuscy planiści postrzegają drony mniej jako zabawki do przepędzenia, a bardziej jako tanie, elastyczne narzędzia, które może wystawić każdy wrogi aktor.

Symulacje prowadzone przez NATO i siły narodowe coraz częściej zawierają elementy dronowe: rój odciągający uwagę operatorów radarów, podczas gdy inna platforma się „prześlizguje”; albo dron używany jako sensor, przekazujący dane do uzbrojenia daleko poza horyzontem. Te ćwiczenia po cichu wpływają na to, ile radarów Francja kupuje, jak często myśliwce pozostają w gotowości i gdzie zawczasu rozmieszcza się zestawy antydronowe.

Praktyczne konsekwencje dla podróżnych i mieszkańców

Dla większości osób ta nowa warstwa bezpieczeństwa będzie niemal niewidoczna. Pasażerowie na lotniskach mogą jedynie zauważyć więcej anten, dziwne skrzynki na dachach albo umundurowanych funkcjonariuszy niosących masywne „karabiny”, które nie wyglądają jak broń palna.

Z kolei hobbyści dronowi muszą liczyć się z surowszymi przepisami i ostrzejszym egzekwowaniem. Latanie w pobliżu pasów startowych, elektrowni jądrowych czy miejskich dzielnic rządowych może dziś skutkować szybką interwencją, konfiskatą sprzętu i konsekwencjami prawnymi. Różnica między rekreacyjnym lataniem a potencjalnym nadużyciem przestępczym się zmniejszyła, co sprawia, że władze działają szybciej.

W miarę jak Francja dostosowuje się do tych powietrznych intruzów, kraj w praktyce przerysowuje granicę między cywilnym niebem a obroną wojskową. Granica między dronem-kamerą a bronią potrafi być cienka; odpowiedź ma dziś być wszystkim, tylko nie taka.