Rosyjskie myśliwce stealth pojawiły się w Afryce Północnej, co nagrał algierski rolnik ziemniaków.

Krótki film, najwyraźniej nagrany przez lokalnego rolnika uprawiającego ziemniaki, który na chwilę przerwał zbiory, zdaje się pokazywać najnowocześniejszy rosyjski myśliwiec stealth krążący po północnoafrykańskim niebie - i sygnalizuje poważną zmianę w regionalnej równowadze militarnej.

Film rolnika, który rozgrzał analityków obronności

Nagranie, po raz pierwszy opublikowane przez arabojęzycznego użytkownika TikToka znanego jako „doz.kbran”, pokazuje niepodważalny zarys rosyjskiego Su-57 przecinającego czyste, błękitne niebo nad pofałdowanymi wzgórzami.

Krajobraz w tle - niskie, rozproszone grzbiety i mozaika pól uprawnych - mocno odpowiada ukształtowaniu terenu w okolicach bazy lotniczej Oum El Bouaghi pod Ain Beida w północnej Algierii.

Analitycy twierdzą, że klip jest jak dotąd najsilniejszą wizualną przesłanką, iż rosyjskie myśliwce stealth Su-57 po cichu dotarły do Algierii.

Konto na TikToku, które opublikowało film, zawiera głównie treści o algierskiej piłce nożnej oraz sceny z lokalnych miast. Ten ślad w sieci, w połączeniu z geografią widoczną na nagraniu, wzmocnił argument, że nie jest to materiał archiwalny ani fałszerstwo.

Specjaliści od wywiadu opartego na źródłach otwartych porównali zdjęcia satelitarne Oum El Bouaghi z nagraniem i oceniają zgodność jako „wysoce prawdopodobną”. Choć algierski rząd nie potwierdził przybycia Su-57, obrazy dobrze wpisują się w lata plotek, przecieków i rosyjskich aluzji.

Od moskiewskiego salonu lotniczego do północnoafrykańskiego pasa

Rzekoma droga Algierii do Su-57 zaczęła się na salonie lotniczym MAKS pod Moskwą w 2019 roku, gdy wariant eksportowy Su-57E zaprezentowano zagranicznym delegacjom.

Widziano algierskich oficerów i urzędników spędzających dłuższy czas przy stoisku Suchoja. Rosyjskie media spekulowały wówczas, że Algier może zostać pierwszym zagranicznym klientem.

Wyciek dokumentów, zhakowane e-maile i umowa za 2 mld dolarów

Spekulacje nabrały kształtu w październiku 2025 roku, gdy grupa hakerska nazywająca się Black Mirror ogłosiła, że włamała się do systemów należących do rosyjskiego państwowego giganta zbrojeniowego Rostec.

Wśród ujawnionych plików znalazł się arkusz kalkulacyjny opatrzony logo AO Kret - dużej rosyjskiej firmy awionicznej dostarczającej systemy elektroniczne do samolotów Suchoja.

Dokument wymieniał pakiety awioniki dla dwunastu Su-57 przeznaczonych dla Algierii o wartości około 200 mln dolarów, a szerszą umowę szacowano rzekomo na około 2 mld dolarów.

Zgodnie z tymi plikami oraz późniejszymi rosyjskojęzycznymi doniesieniami lotniczymi Algieria miała złożyć zamówienie na 12 myśliwców Su-57 i 14 myśliwsko-bombowych Su-34.

Dokładne liczby pozostają niejasne: część źródeł mówi o 14 Su-57, inne o 12, a żadna ze stron oficjalnych nie chce tego doprecyzować. Jednak pod koniec 2020 roku rosyjski państwowy Sputnik cytował algierskie źródła potwierdzające, że kontrakt na myśliwce stealth został zawarty.

W listopadzie 2025 roku rosyjscy urzędnicy poszli o krok dalej, stwierdzając, że dwa Su-57 zostały już dostarczone nieujawnionemu zagranicznemu klientowi. Niewielu wątpiło, że tajemniczym nabywcą była Algieria.

Dlaczego Su-57 w Algierii ma tak duże znaczenie

Dla Rosji wprowadzenie flagowego myśliwca piątej generacji do służby za granicą to coś więcej niż projekt prestiżowy. Eksport uzbrojenia jest kluczowym źródłem przychodów w czasie, gdy zachodnie sankcje i trwająca inwazja na Ukrainę ścisnęły znaczną część rosyjskiego przemysłu obronnego.

Moskwa coraz częściej zwraca się ku rządom w Afryce i na Bliskim Wschodzie, które są mniej wrażliwe na naciski Zachodu i bardziej otwarte na rosyjski sprzęt, szkolenia oraz partnerstwa bezpieczeństwa.

Algieria jest obecnie pierwszym krajem poza Rosją, który - jak się uważa - eksploatuje Su-57, co stanowi kamień milowy w burzliwej historii eksportu tego samolotu.

Dla Algierii pozyskanie tej konstrukcji bezpośrednio zasila szeroki program modernizacji sił powietrznych, które już posiadają rosyjskie Su-30 i MiG-29, a także znaczące naziemne systemy obrony powietrznej.

Zmiana na południowej flance NATO

Pojawienie się myśliwców stealth w Algierii komplikuje planowanie dla pobliskich państw NATO, takich jak Hiszpania, Francja i Włochy, wszystkie mające istotne interesy w zachodniej części Morza Śródziemnego.

Samoloty stealth trudniej wykrywać i zwalczać, zwłaszcza na dużych dystansach, co może zmieniać kalkulacje dotyczące kontroli przestrzeni powietrznej, pokrycia wczesnego ostrzegania i eskalacji w kryzysie.

• Algieria zyskuje nowoczesną zdolność dalekiego uderzenia i przewagi w powietrzu.
• Sąsiednie Maroko odczuwa rosnącą presję, by modernizować własny arsenał.
• Planiści NATO muszą uwzględniać zaawansowane myśliwce stealth zaprojektowane w Rosji w scenariuszach na południowej rubieży Sojuszu.

Algieria, Maroko i tlący się spór graniczny

Napięte relacje Algierii z Marokiem stanowią bezpośrednie regionalne tło dla historii o Su-57. Sąsiedzi nie prowadzą otwartej wojny, lecz ich rywalizacja o Saharę Zachodnią, wpływy w Sahelu i różnice ideologiczne utrwaliła się na dekady.

Lądowa granica pozostaje zamknięta od 1994 roku, a obie stolice konsekwentnie inwestują w nowoczesne uzbrojenie.

Marokański minister spraw zagranicznych Nasser Bourita ostrzegł pod koniec 2024 roku, że Algier dąży do „eskalacji” i przygotowuje się do potencjalnej konfrontacji militarnej.

Algieria odrzuciła te komentarze jako „projekcję” i oskarżyła Rabat o sztuczne wytwarzanie napięć. Nowe samoloty i tak wysyłają czytelny sygnał. Kilka myśliwców stealth nie przesądza automatycznie o wyniku wojny, ale może rozchwiać planowanie przeciwnika i skłonić go do odpowiedzi w podobnym stylu.

Dyplomaci regionalni obawiają się, że postrzegana zmiana w równowadze powietrznej może rozpalić nowy wyścig zbrojeń, w którym Maroko zwróci się do zachodnich dostawców po bardziej zaawansowane myśliwce, drony i systemy obrony powietrznej. To zwiększa koszty po obu stronach i podnosi ryzyko błędnej oceny sytuacji na zamkniętej i silnie monitorowanej granicy.

Waszyngton wypatruje przesłanek do sankcji

Rosnące uzależnienie Algierii od rosyjskiego sprzętu powoduje też tarcia ze Stanami Zjednoczonymi. Amerykańska ustawa Countering America’s Adversaries Through Sanctions Act (CAATSA) grozi karami za duże zakupy rosyjskiego uzbrojenia.

Występując w zeszłym tygodniu przed komisją Senatu USA, Robert Palladino, szef Biura ds. Bliskiego Wschodu w Departamencie Stanu, wskazał relacje zbrojeniowe z Rosją jako kluczowy czynnik drażniący w stosunkach z Algierem.

Palladino ostrzegł, że zakupy „za duże pieniądze”, takie jak Su-57, „mogą uruchomić” sankcje USA na podstawie CAATSA, stawiając Algierię w trudnym położeniu między Moskwą a Waszyngtonem.

Dla algierskich przywódców Rosja pozostaje wieloletnim i zaufanym dostawcą, skłonnym przekazywać zaawansowaną technologię przy mniejszej liczbie politycznych warunków. Dla USA każdy nowy rosyjski odrzutowiec na zagranicznym lotnisku to jednocześnie strata komercyjna i strategiczne niepowodzenie.

Co odróżnia Su-57 od starszych myśliwców?

Su-57 to moskiewska odpowiedź na samoloty takie jak amerykańskie F-22 i F-35, choć jego rozwój był wolniejszy i bardziej problematyczny.

Cecha	Su-57 (Rosja)	Typowy myśliwiec 4. generacji
Widoczność radarowa	Zmniejszona dzięki kształtowaniu stealth i powłokom	Znacznie większa skuteczna powierzchnia odbicia
Awionika	Zaawansowana fuzja sensorów i radar AESA	Zmodernizowane, lecz często słabiej zintegrowane systemy
Uzbrojenie	Komory wewnętrzne plus zewnętrzne węzły podwieszeń	Głównie zewnętrzne pylony
Rola	Przewaga powietrzna i uderzenia w głąb	Różnie: głównie obrona powietrzna lub wielozadaniowość

Dla Algierii włączenie takiego samolotu do działań to nie tylko kwestia ustawienia nowych maszyn na pasie. Wymaga zmian w szkoleniu, taktyce i strukturach dowodzenia. Piloci muszą nauczyć się latać inaczej - wykorzystywać stealth do unikania wykrycia, zamiast polegać wyłącznie na prędkości i manewrowości.

Potencjalne scenariusze: od cichego odstraszania po otwartą konfrontację

Przed krajobrazem bezpieczeństwa Afryki Północnej rysuje się teraz kilka ścieżek.

Jedną z możliwości jest rodzaj zimnej równowagi: Algieria utrzymuje niewielką flotę Su-57, prezentuje ją podczas ćwiczeń i używa jej obecności głównie jako środka odstraszania. Maroko odpowiada stopniowymi modernizacjami, ale unika dramatycznych ruchów, a obie strony utrzymują spór poniżej progu otwartego konfliktu.

Bardziej niestabilny scenariusz zakładałby, że oba rządy podkręcają publiczną retorykę, wykorzystując dostawy nowych samolotów i ćwiczenia do krajowych korzyści politycznych. Na zamkniętej i napiętej granicy błędnie odczytany lot treningowy albo kontakt radarowy mógłby szybko przerodzić się w kryzys.

Zachodnie rządy dysponujące okrętami na Morzu Śródziemnym muszą też przemyśleć, jak algierskie Su-57 mogłyby zachowywać się w pobliżu ich jednostek. Nawet bez wrogości bliskie przeloty czy elektroniczne „sondowanie” mogą zwiększyć ryzyko incydentów.

Kluczowe pojęcia i ryzyka warte zrozumienia

Za dramatem rolnika filmującego myśliwiec stealth telefonem kryje się kilka pojęć:

• Stealth: rozwiązania konstrukcyjne zmniejszające widoczność samolotu dla radaru, często poprzez odpowiednie kształtowanie, specjalne powłoki i ukryte uzbrojenie.
• Myśliwiec piątej generacji: marketingowa etykieta dla samolotów łączących stealth, zaawansowane czujniki, wysokie zdolności sieciowe i elastyczność wielozadaniową.
• Wyścig zbrojeń: cykl, w którym nowe uzbrojenie jednego państwa skłania sąsiadów do zakupów lub rozwoju kolejnych systemów, podnosząc koszty i napięcie dla wszystkich.
• Ryzyko sankcji: przepisy takie jak CAATSA, które mają karać państwa kupujące określone uzbrojenie, komplikując ich szerszą dyplomację i handel.

Korzyści dla Algierii są oczywiste: większa zdolność odstraszania, prestiż na arenie międzynarodowej oraz większa dźwignia w sporach regionalnych. Ryzyka obejmują presję ekonomiczną poprzez sankcje, niezamierzoną eskalację z sąsiadami i członkami NATO.

Jeśli klip z TikToka jest autentyczny, uchwycił coś więcej niż rzadki samolot. Pokazuje nową warstwę technologii stealth wplecioną w i tak kruchy fragment basenu Morza Śródziemnego, gdzie każda modernizacja, każde ćwiczenie i każde ziarniste nagranie niesie dziś ciężar strategiczny daleko wykraczający poza ciche ziemniaczane pole.