Stany Zjednoczone uderzają mocno: 32 śmigłowce w powietrzu, rekord militarny.

What looked like a scene from a war movie above Fort Bragg w kwietniu 2025 roku, w rzeczywistości było starannie wyreżyserowaną próbą bicia rekordu: rozległa formacja śmigłowców rozpoznawczych US Army lecących na tyle blisko, by odczuwać wzajemny podmuch wirników, a jednocześnie na tyle kontrolowanie, by zadowolić sędziów Guinness World Records obserwujących każdy ruch.

Rekordowy dzień w Fort Bragg

15 kwietnia 2025 roku US Army dokonała wyczynu, który powstawał miesiącami, jeśli nie latami.

Trzydzieści dwa śmigłowce Bell OH-58D Kiowa Warrior wystartowały z Fort Bragg w Karolinie Północnej i uformowały - jak twierdzą urzędnicy - największą w historii formację śmigłowców uderzeniowo-rozpoznawczych jednego typu, jaka kiedykolwiek odbyła lot.

Guinness World Records uznał 32-maszynową formację OH-58D za nowy punkt odniesienia dla skoordynowanego lotu wojskowych śmigłowców.

Fort Bragg, niedawno przemianowany na Fort Liberty, jest jednym z najbardziej aktywnych ośrodków US Army - bazą jednostek powietrznodesantowych, sił specjalnych oraz lotnictwa. Wykorzystując tę rozległą bazę jako punkt startowy, planiści dysponowali wystarczającą przestrzenią i kontrolą przestrzeni powietrznej, by przeprowadzić przedsięwzięcie znajdujące się gdzieś pomiędzy pokazem lotniczym a złożoną próbą bojową.

Dlaczego 32 śmigłowce mają znaczenie

Na papierze 32 statki powietrzne mogą nie brzmieć przełomowo w wojsku dysponującym tysiącami maszyn. W powietrzu opowiada to jednak inną historię.

• Każdy śmigłowiec ma załogę odpowiedzialną za nawigację, łączność i bezpieczeństwo.
• Każda maszyna musi utrzymywać dokładną pozycję w trzech wymiarach względem pozostałych.
• Każdy błąd w odstępach może wywołać efekt domina wpływający na całą formację.

Rekord dotyczył mniej samych liczb, a bardziej precyzji. Lot wielu śmigłowców blisko siebie potęguje ryzyko: podmuch wirników, turbulencje i zmienny wiatr tworzą stale zmieniające się środowisko, które piloci muszą odczytywać i na które muszą reagować w ciągu sekund.

Powietrzna choreografia, nie tylko lot

Obserwatorzy na ziemi opisywali to wydarzenie jako rodzaj powietrznego baletu. 32 Kiowy nie leciały jedynie prosto i poziomo - wykonywały zakręty, wznoszenia i zniżania, utrzymując szyk.

Zachowanie symetrii w takich manewrach wymagało ogromnej koncentracji. Piloci oceniali dystans nie tylko na podstawie przyrządów, lecz także „na wyczucie” i wzrokowo. Najmniejsze zniesienie w zakręcie mogło rozbić wzór i wymusić korekty wzdłuż całej linii statków powietrznych.

Każda zmiana prędkości, wysokości lub kursu wykonana przez śmigłowiec prowadzący natychmiast rozchodziła się po reszcie formacji, wymagając niemal natychmiastowych reakcji.

Śmigłowce dokładają poziom trudności, z którym piloci samolotów stałopłatowych nie zawsze mają do czynienia. Maszyny wirnikowe silnie reagują na podmuchy, a ich wirniki wchodzą w interakcję z przepływem powietrza generowanym przez pobliskie statki powietrzne. To sprawia, że „ciasne, ale bezpieczne” odstępy są ciągłym rachunkiem, a nie stałą wartością.

Ludzka strona: zaufanie między załogami

Pod widowiskiem krył się podstawowy wymóg: zaufanie. Każda załoga musiała wierzyć, że pozostali utrzymają pozycję, zgłoszą problemy i będą trzymać się planu.

Przed próbą bicia rekordu piloci ćwiczyli w mniejszych grupach, potem w większych formacjach, stopniowo zmniejszając odległości i dodając manewry. Te sesje budowały pamięć mięśniową i pewność potrzebną do finałowego lotu.

W ciasnych kabinach, przy zajętych radiostacjach i realizowanych listach kontrolnych, załogi polegały na wspólnych procedurach rozwijanych przez lata szkolenia lotniczego US Army. Ten wspólny język - od sygnałów ręcznych po frazeologię radiową - utrzymywał stabilność formacji nawet wtedy, gdy warunki się zmieniały.

Kiowa Warrior: mały śmigłowiec o dużej roli

Maszyna wybrana do rekordu, Bell OH-58D Kiowa Warrior, to lekki uzbrojony śmigłowiec rozpoznawczy pierwotnie zaprojektowany do rozpoznania i bliskiego wsparcia.

Cecha	OH-58D Kiowa Warrior
Podstawowa rola	Uzbrojone rozpoznanie i wskazywanie celów
Załoga	Dwie osoby (pilot i drugi pilot/obserwator)
Kluczowe wyposażenie	Głowica obserwacyjna na maszcie, sensory, wskaźnik laserowy
Typowe uzbrojenie	Zasobniki z karabinem maszynowym, rakiety, czasem pociski powietrze–ziemia

Kompaktowe wymiary i zwrotność OH-58D czynią go dobrze przystosowanym do pracy w ciasnym szyku. Głowica obserwacyjna umieszczona na maszcie nad wirnikiem zapewnia załogom lepszą świadomość sytuacyjną - przydatną przewagę przy kontrolowaniu położenia pobliskich maszyn.

Choć Kiowa Warrior jest stopniowo wycofywany z pierwszej linii służby w USA, pozostaje silnym symbolem lotnictwa wojsk lądowych. Wykorzystanie go w tym wydarzeniu dało jednemu z „koni roboczych” armii pożegnalny występ o dużej widoczności, a jednocześnie zaprezentowało umiejętności przydatne także na nowszych platformach, takich jak AH-64E Apache oraz przyszłe śmigłowce rozpoznawcze.

Planowanie, szkolenie i technologia stojące za rekordem

Taki lot nie zaczyna się na pasie. Zaczyna się w salach odpraw, symulatorach i oprogramowaniu planistycznym.

Planiści armii modelowali trasy, wysokości i czasy, aby utrzymać formację z dala od cywilnego ruchu lotniczego oraz w bezpiecznych granicach paliwa, pogody i osiągów. Wyznaczyli warianty awaryjne na wypadek sytuacji kryzysowych i ułożyli harmonogram pozwalający na wielokrotne loty treningowe.

Rekord odzwierciedlał lata rutynowego szkolenia zaostrzonego do jednej demonstracji o wysokiej stawce, a nie jednorazowy wybryk.

Piloci prawdopodobnie korzystali z symulatorów lotu, aby przećwiczyć wzorce formacji przed wejściem do prawdziwej kabiny. Symulacja pozwala testować odstępy, procedury radiowe i reakcje na awarie bez narażania sprzętu.

Od strony technicznej nowoczesne radiostacje, pomoce nawigacyjne i cyfrowe narzędzia planowania misji umożliwiły załogom współdzielenie tego samego obrazu sytuacji. Choć latanie w formacji nadal w dużej mierze opiera się na wskazówkach wzrokowych, systemy te ograniczają nieporozumienia i utrzymują każdą maszynę „na tej samej partyturze”.

Przekaz celowany dalej niż w lotnisko

Próby bicia rekordów zawsze trafiają do wielu odbiorców. Wewnątrz armii budują dumę i wzmacniają wartość szkolenia. Na zewnątrz wysyłają cichy sygnał o zdolnościach i gotowości.

Lot ciasną formacją 32 maszyn nie dorównuje złożonością realnej misji bojowej, gdzie dominują zagrożenia i chaos. Pokazuje jednak, że armia potrafi koordynować duże liczby statków powietrznych z dyscypliną i precyzją - cechę, którą sojusznicy doceniają, a potencjalni przeciwnicy biorą pod uwagę.

Czego taki lot uczy wojsko

Poza certyfikatem Guinnessa operacja dostarczyła danych i doświadczeń, które mogą kształtować przyszłe misje.

• Dowódcy zyskują wgląd w to, ile śmigłowców może bezpiecznie dzielić niewielki fragment nieba.
• Piloci doskonalą umiejętności lotu w formacji i łączności, które bezpośrednio przekładają się na misje eskortowe i desant powietrzny.
• Zespoły obsługi technicznej i logistyki testują w warunkach presji zdolność do uruchomienia oraz odzyskania dużej liczby maszyn w napiętym harmonogramie.

Ta wiedza trafia do doktryn, list kontrolnych i programów szkolenia. Wpływa na to, jak armia planuje przyszłe pakiety desantowe, jak rozkłada starty w czasie oraz jak zarządza tankowaniem i uzupełnianiem uzbrojenia pod presją.

Kluczowe pojęcia: lot w formacji i podmuch wirnika

W centrum tego wydarzenia są dwa pojęcia: lot w formacji i podmuch wirnika.

Lot w formacji oznacza, że wiele statków powietrznych utrzymuje stałe pozycje względem siebie, a nie tylko podąża tą samą trasą. W praktyce wojskowej formacje mogą być ciasne - dla wzajemnej ochrony i koordynacji - albo luźne, dla bezpieczeństwa i elastyczności. 32-maszynowa grupa Kiow skłaniała się ku ciaśniejszej stronie, wymagając stałych korekt.

Podmuch wirnika (rotor wash) to turbulentny strumień powietrza wytwarzany przez główny wirnik śmigłowca. W formacji podmuch każdej maszyny może wpływać na stabilność tych lecących za nią i poniżej. Piloci uczą się przewidywać te zakłócenia i korygować sterowanie skokiem ogólnym i cyklicznym, aby utrzymać statek powietrzny w stabilnym locie.

W dużych grupach interakcja wielu układów wirnikowych może tworzyć nieprzewidywalne wstrząsy i „kopnięcia”, dlatego odstępy i separacja pionowa stają się tak krytyczne.

Jak mogą wyglądać kolejne podobne demonstracje

Wydarzenia takie jak to w Fort Bragg często stają się wzorem dla przyszłych pokazów i ćwiczeń. Armia USA lub siły sojusznicze mogłyby rozwinąć pomysł do mieszanych formacji obejmujących różne typy śmigłowców: ciężkie Chinooki, transportowe Black Hawki i uderzeniowe Apacze lecące w skoordynowanych falach.

Takie scenariusze bardziej przypominają realne operacje desantu powietrznego, w których rozpoznanie, transport i eskorta współpracują, aby wprowadzić wojska, zapewnić wsparcie ogniowe i ewakuować rannych pod presją. Dobrze przećwiczona duża formacja może skrócić harmonogram misji o minuty - a w walce może to oznaczać uratowane życie.

Istnieje też element ryzyka, który planiści muszą uwzględnić. Operacje śmigłowcowe o wysokiej gęstości zwiększają prawdopodobieństwo kolizji w powietrzu i usterek mechanicznych. Dowódcy równoważą wartość szkoleniową i efekt komunikacyjny dużych formacji z tymi zagrożeniami, często wykorzystując symulację i stopniowe zwiększanie skali, aby utrzymać ryzyko w akceptowalnych granicach.

Dla obserwatorów sam obraz 32 Kiowa Warriorów przemykających po niebie Karoliny Północnej jest uderzający. Dla żołnierzy i lotników, którzy za nim stoją, rekord jest widocznym znakiem czegoś mniej efektownego, ale trwalszego: tysięcy godzin szkolenia, starannie spisanych procedur i kultury, która traktuje złożone latanie jak rzemiosło doskonalone lot po locie.