Dlaczego chińska marynarka przerabia statek towarowy na okręt z 60 pociskami rakietowymi?

Świeże zdjęcia chińskiej jednostki ZHONG DA 79 sugerują, że zwykły kontenerowiec został po cichu przekształcony w pływającą platformę rakietową, zmuszając planistów wojskowych do ponownego przemyślenia, gdzie naprawdę przebiega granica między statkiem cywilnym a bojowym.

Statek towarowy, który nagle wygląda jak okręt wojenny

ZHONG DA 79 to na papierze niewielki, przybrzeżny kontenerowiec o długości około 97 metrów. Do niedawna wyglądał dokładnie jak taki statek.

Nowe materiały krążące wśród analityków obronnych zdają się pokazywać, że jego pokład został całkowicie przeprojektowany. Standardowe kontenery miały zostać zastąpione modułowymi blokami uzbrojenia, nadal ułożonymi tak, by przypominały komercyjny ładunek.

Analitycy szacują, że statek mógłby pomieścić nawet do 60 komór pionowego startu, porównywalnych z baterią rakietową nowoczesnego okrętu nawodnego.

Te wyrzutnie wydają się zintegrowane z modułami wielkości kontenera, wstawionymi w miejsca, gdzie normalnie stałyby skrzynie ładunkowe. Z daleka jednostka zachowuje cywilny wygląd: kanciasta nadbudówka, znajome malowanie, komercyjna sylwetka.

Ta wizualna dwuznaczność jest sednem. Okręt, który wygląda jak handlowiec, a zachowuje się jak rakietowa barka, komplikuje decyzje o wyborze celu dla każdej marynarki działającej w pobliżu.

Od kadłuba handlowego do „okrętu arsenału”

Wyłaniająca się koncepcja wpisuje się w szerszą ideę często określaną jako „okręt arsenału”: jednostkę budowaną lub przerabianą tak, by przenosiła dużą liczbę rakiet, pozostawiając kosztowne okręty bojowe do zadań wykrywania, dowodzenia i obrony przeciwlotniczej.

W przypadku ZHONG DA 79 analiza open source wskazuje na kilka kluczowych elementów dodanych do tego, co kiedyś było prostym kadłubem towarowym:

• Rzędy modułów pionowego startu zamaskowanych jako stosy kontenerów
• Systemy obrony bezpośredniej do zwalczania nadlatujących rakiet lub dronów
• Radary AESA (z aktywnym skanowaniem elektronicznym) zamontowane na nadbudówce
• Sprzęt łączności satelitarnej dla łączności dalekiego zasięgu
• Ślady elektromagnetycznej szyny katapulty, najpewniej do operacji dronowych

Chodzi nie tylko o „przykręcenie” rakiet do statku handlowego, lecz o wpięcie zaawansowanych systemów bojowych w cywilną platformę, którą można szybko przekształcić i - teoretycznie - równie szybko przywrócić do pierwotnej roli.

Szybka, odwracalna militaryzacja komercyjnych kadłubów daje Chinom elastyczny zestaw narzędzi: więcej wyrzutni w kryzysie, mniej wojskowych sygnatur w czasie pokoju.

Dlaczego to ma znaczenie w kontekście możliwego kryzysu wokół Tajwanu

Takie konwersje nabierają bardzo konkretnego znaczenia w kontekście rosnących napięć wokół Tajwanu.

Każdy konflikt w Cieśninie Tajwańskiej toczyłby się na zatłoczonych wodach, gdzie promy, tankowce, kutry rybackie i frachtowce komercyjne dodatkowo komplikują sytuację. Wmieszanie zdolności wojskowych w ten ruch może „nasycić” rozpoznanie przeciwnika.

Więcej komór startowych, mniej ostrzeżenia

Chińska marynarka wojenna, która i tak szybko się rozbudowuje, stoi przed klasycznym problemem: okręty buduje się latami, a rakiety produkuje szybciej. Przerobiony statek towarowy pozwala Pekinowi dodać dziesiątki wyrzutni bez czekania na nowe niszczyciele czy fregaty.

W scenariuszu tajwańskim handlowe „okręty arsenału” mogłyby posłużyć do:

• Zapewnienia salw rakiet dalekiego zasięgu we wsparciu sił desantowych
• Zagrażania sojuszniczym okrętom operującym na wschód od Tajwanu
• Wypuszczania rojów dronów rozpoznawczych lub amunicji krążącej
• Ukrywania zdolności uderzeniowych wśród neutralnych lub komercyjnych szlaków żeglugowych

Ponieważ kadłub wygląda cywilnie, dowódca strony przeciwnej potrzebowałby silniejszego potwierdzenia przed otwarciem ognia. To wahanie działa na korzyść strony stosującej strategię maskowania.

Wyzwanie dla USA i ich sojuszników na morzu

Dla US Navy, Japonii, Australii i europejskich partnerów zatarcie granicy między handlowcem a okrętem wojennym tworzy nowe problemy prawne, taktyczne i polityczne.

Do kogo strzelać na zatłoczonym szlaku morskim?

W prawie międzynarodowym zaatakowanie cywilnej jednostki bez jednoznacznego statusu wojskowego niesie poważne konsekwencje. Ale statek przenoszący 60 rakiet dalekiego zasięgu trudno uznać za niegroźny.

Typ jednostki	Tradycyjna rola	Nowe ryzyko przy konwersjach
Statek towarowy	Transport towarów	Może ukrywać moduły rakietowe lub wyrzutnie dronów
Ro-ro / prom	Przewóz pojazdów i ludzi	Może szybko załadować pojazdy opancerzone lub baterie rakietowe
Kontenerowiec dowozowy (feeder)	Krótkodystansowy wahadłowy przewóz ładunków	Może zostać przerobiony do przybrzeżnych uderzeń rakietowych

Dowódcy będą potrzebować lepszych narzędzi identyfikacji: obrazowania wysokiej rozdzielczości, analizy sygnatur elektronicznych i analizy zachowań oraz wzorców ruchu żeglugowego. Mimo to decyzje w szybko rozwijających się kryzysach staną się trudniejsze, a nie łatwiejsze.

Gdy broń ukrywa się w czymś, co wygląda jak pokojowy handel, każdy stos kontenerów staje się potencjalnym zagrożeniem na ekranie radaru.

Szybkość i zaprzeczalność: dlaczego Chiny lubią broń modułową

Chiny od lat eksperymentują z lądowymi, konteneryzowanymi systemami rakietowymi, w tym z pociskami przeciwokrętowymi i manewrującymi mieszczącymi się w standardowym 40-stopowym kontenerze. Umieszczenie podobnych modułów na morzu jest logicznym kolejnym krokiem.

Broń modułowa daje Pekinowi kilka zalet:

• Może być produkowana w fabrykach daleko od baz morskich.
• Może być przewożona koleją, drogą lub statkiem bez zwracania większej uwagi.
• Zapewnia niejednoznaczność w czasie pokoju: czy ten statek jest dziś uzbrojony, czy nie?
• Pozwala na modernizacje bez przeprojektowywania całego statku.

W czasie pokoju Chiny mogą twierdzić, że to platformy testowe albo rozwiązania podwójnego zastosowania. W kryzysie te same kadłuby można szybko załadować bojowymi pociskami i skierować na wody sporne.

Ryzyko eskalacji i błędnej kalkulacji

Zamiana cywilnych kadłubów w hybrydowe okręty wojenne niesie poważne ryzyka dla wszystkich, w tym dla samych Chin.

Inne państwa mogą odpowiedzieć, traktując większą liczbę statków handlowych jako potencjalne zagrożenia. To może podnieść koszty ubezpieczeń, zakłócić globalne szlaki handlowe i skłonić żeglugę komercyjną do omijania niektórych obszarów.

Istnieje też ryzyko tragicznych pomyłek. W napiętych warunkach kontakt radarowy wyglądający jak przerobiony „okręt arsenału” może być prawdziwą jednostką handlową. Błędna identyfikacja może wywołać kryzysy polityczne lub nieumyślnie rozszerzyć konflikt.

Kluczowe terminy i pojęcia warte wyjaśnienia

Dla osób spoza branży kilka technicznych określeń pomaga zrozumieć, co reprezentuje ZHONG DA 79:

• Pionowy system startu (VLS): Siatka komór pod pokładem, z których pociski są odpalane pionowo, a następnie kierowane w stronę celu. Umożliwia mieszanie różnych typów rakiet w jednej wyrzutni.
• Radar AESA (Active Electronically Scanned Array): Radar sterujący wiązką elektronicznie zamiast obracania anteną. Śledzi wiele celów naraz i jest bardziej odporny na zakłócanie niż starsze systemy.
• Katapulta elektromagnetyczna: Wyrzutnia przypominająca szynę, która wykorzystuje energię elektryczną zamiast pary lub materiałów wybuchowych do „wystrzelenia” samolotu lub drona z krótkiego pokładu.
• Okręt arsenału: Jednostka, często z ograniczoną załogą, przenosząca duży zapas rakiet, naprowadzanych i wskazywanych przez bardziej zaawansowane okręty lub statki powietrzne.

Jak mógłby wyglądać kryzys wokół Tajwanu z udziałem takich jednostek

Wyobraźmy sobie szybko eskalującą konfrontację w Cieśninie Tajwańskiej. Chiny kierują do regionu dziesiątki zwyczajnie wyglądających przybrzeżnych frachtowców i feederów, pod osłoną wzmożonego ruchu handlowego.

Część z tych statków, po cichu zmodyfikowana jak ZHONG DA 79, przenosi konteneryzowane pociski i drony. Na sygnał włazy się otwierają i salwy uderzają w stacje radiolokacyjne, bazy lotnicze lub sojusznicze okręty. Inne jednostki pozostają nieuzbrojone, zwiększając chaos.

Siły sojusznicze muszą zdecydować, które kontakty śledzić, cieniować lub abordażować, jednocześnie unikając eskalacyjnych uderzeń na neutralny ruch handlowy. Cykle decyzyjne się skracają, a obraz sytuacji staje się coraz bardziej złożony.

W takim scenariuszu przewagę zyskuje strona, która potrafi zarządzać niejednoznacznością i przemieszczać uzbrojenie, wykorzystując istniejącą tkankę globalnego handlu. Przekształcanie kadłubów towarowych w „okręty arsenału” to jeden ze sposobów, w jaki Chiny próbują przechylić tę równowagę na swoją korzyść.