Bułgaria zatwierdza zakup rakiet Naval Strike w związku z napięciami na Morzu Czarnym.

Na tle tej napiętej sytuacji Bułgaria wykonała zdecydowany krok, aby wzmocnić ochronę swojego wybrzeża, zatwierdzając duży nowy projekt obrony wybrzeża ściśle powiązany ze Stanami Zjednoczonymi i sojusznikami z NATO.

Bułgaria zatwierdza nową nadbrzeżną tarczę rakietową

Bułgarski rząd zatwierdził plan pozyskania nadbrzeżnego systemu obrony Naval Strike Missile (NSM) - nowoczesnej broni przeciwokrętowej zaprojektowanej do rażenia celów daleko poza horyzontem.

Umowa, skonstruowana jako zakup rząd–rząd ze Stanami Zjednoczonymi, ma wartość około 205 mln dolarów - poinformował ustępujący minister obrony Atanas Zaprianow. Ten ruch sygnalizuje zamiar Sofii, by zlikwidować jedną z najbardziej widocznych luk w swojej postawie obronnej: zdolność do realnego zagrożenia wrogim okrętom operującym w pobliżu bułgarskiego wybrzeża.

Bułgaria w praktyce stawia na sprawdzony pocisk w standardzie NATO, by odstraszać niepożądanych „gości” na spornych wodach Morza Czarnego.

Projekt wciąż wymaga zatwierdzenia przez bułgarskie Zgromadzenie Narodowe, jednoizbowy parlament kraju. Partie polityczne z całego spektrum już zasygnalizowały poparcie, a głosowanie powszechnie uznaje się za formalność, a nie spór.

NATO-kompatybilna umowa z Waszyngtonem i Norwegią

Naval Strike Missile produkuje norweska spółka Kongsberg Defence and Aerospace, jednak zakup zostanie przeprowadzony w amerykańskim systemie Foreign Military Sales (FMS). Waszyngton zatwierdził potencjalną sprzedaż w lipcu ubiegłego roku, autoryzując pakiet o wartości do 620 mln dolarów dla Bułgarii.

Ten szerszy, zaakceptowany przez USA pakiet opisuje pełen zestaw sprzętu i wsparcia, które mogłyby zostać dostarczone. Bułgarski program o wartości 205 mln dolarów ma objąć dopasowaną kombinację tych elementów, zgodną z krajową koncepcją obrony wybrzeża.

Co Bułgaria ma otrzymać

Zgodnie z dokumentami zatwierdzającymi po stronie USA oraz wypowiedziami bułgarskich urzędników, pakiet może obejmować:

• Naval Strike Missile w kilku wariantach
• mobilne centra kierowania ogniem i systemy łączności
• wyrzutnie na podwoziach ciężarówek oraz pojazdy transportowe
• taktyczne systemy transmisji danych Link-16 (MIDS-JTRS)
• szkolenia, symulatory i wsparcie techniczne
• części zamienne oraz wsparcie w obsłudze i utrzymaniu

Oczekuje się, że płatności w ramach bułgarskiego programu skoncentrują się w latach 2029–2030, co sugeruje, że dostawy będą narastać pod koniec tej dekady. Taki harmonogram odzwierciedla zarówno moce produkcyjne, jak i potrzebę Bułgarii, by rozłożyć wydatki obronne w czasie, jednocześnie modernizując inne elementy sił zbrojnych.

Baterie NSM to nie tylko pociski na ciężarówkach; to systemy sieciocentryczne zaprojektowane tak, by bezpośrednio wpiąć je w natowskie dowodzenie i kierowanie.

Dlaczego Morze Czarne nagle ma znacznie większe znaczenie

Od czasu pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę Morze Czarne przestało być relatywnie spokojną flanką NATO, a stało się jednym z najbardziej wrażliwych punktów zapalnych. Siły rosyjskie atakowały ukraińskie porty, odpalały pociski manewrujące z okrętów i okrętów podwodnych oraz wykorzystywały morskie drony do zakłócania żeglugi handlowej.

Bułgaria, położona na zachodnim wybrzeżu Morza Czarnego i dzieląca przestrzeń morską zarówno z Rosją, jak i Ukrainą, obserwuje eskalację z niepokojem. Miny morskie były wyrzucane na alianckie wybrzeża, a załogi statków handlowych coraz ostrożniej podchodzą do niektórych tras.

Przez długi czas zdolności obrony wybrzeża Sofii pozostawały w tyle za innymi marynarkami NATO. Flota Bułgarii się starzeje, a jej zdolność do wiarygodnego zagrożenia okrętom przeciwnika poza zasięgiem wzroku była ograniczona.

Nowe baterie rakietowe dają Bułgarii możliwość ograniczania dostępu do rozległych akwenów bez wysyłania okrętów wojennych do bezpośredniej konfrontacji.

Podążając śladem Rumunii

Bułgaria nie działa sama. Rumunia, jej północny sąsiad, już zobowiązała się do zakupu pocisków Naval Strike Missile dla własnych sił obrony wybrzeża. Oznacza to, że dwa sąsiadujące państwa NATO nad Morzem Czarnym będą wkrótce używać tego samego systemu uzbrojenia.

Przynosi to wyraźne korzyści:

• wspólne szkolenie i doktryna dla bułgarskich i rumuńskich załóg
• uproszczona logistyka i dostawy części zamiennych dla obu sił
• łatwiejsza integracja baterii nadbrzeżnych z natowskim planowaniem morskim
• potencjał skoordynowanego pokrycia nakładających się obszarów morskich

Razem Bułgaria i Rumunia mogą stworzyć bardziej ciągłą barierę przybrzeżną, utrudniając Rosji swobodne operowanie w pobliżu ich wybrzeży w sytuacji kryzysowej.

Jak Naval Strike Missile zmienia układ sił

Naval Strike Missile to pocisk manewrujący lecący tuż nad powierzchnią morza (sea-skimming), zdolny do rażenia celów „ponad horyzontem”, o zasięgu ponad 185 kilometrów (około 115 mil). Odpalany z mobilnych wyrzutni lądowych, leci nisko nad wodą i wykorzystuje zaawansowane naprowadzanie do odnajdywania oraz precyzyjnego niszczenia okrętów.

Cecha	Naval Strike Missile (NSM)
Przybliżony zasięg	Ponad 185 km (115 mil)
Profil lotu	Sea-skimming, niska wysokość
Główna rola	Uderzenia przeciwokrętowe z platform lądowych lub morskich
Producent / opracowanie	Kongsberg Defence and Aerospace (Norwegia)
Powiązanie z NATO	Integracja z sieciami danych Link-16

Kluczowym atutem jest możliwość wskazywania celów przez zewnętrzne sensory. W razie konfliktu bułgarska bateria może otrzymać dane o celu od dronów, samolotów patrolu morskiego lub okrętów NATO, a następnie odpalić pociski w kierunku jednostek, których fizycznie nie widać z wybrzeża.

Ponieważ wyrzutnie są mobilne drogowo, siły mogą je rozproszyć wzdłuż linii brzegowej, ukrywać na obszarach wyglądających na cywilne oraz często przemieszczać. To utrudnia próbę zniszczenia systemu prewencyjnie.

Od decyzji rządu tymczasowego do długofalowej postawy

Zatwierdzenie programu pochodzi od rządu tymczasowego w Sofii, który zarządza sprawami państwa do czasu nowych wyborów oczekiwanych tej wiosny. Gabinety tymczasowe w Bułgarii zwykle unikają dużych zmian polityki, jednak ten program ma szerokie ponadpartyjne poparcie i wpisuje się w wieloletnie plany modernizacji obrony narodowej.

Kalkulacja polityczna jest prosta: bezpieczeństwo Morza Czarnego stało się zbyt pilne, by odkładać kosztowne decyzje. Zakup NSM pasuje do szerszego trendu bułgarskiego dozbrajania - w tym pozyskania samolotów bojowych i modernizacji marynarki - mającego przybliżyć kraj do standardów NATO po latach niedoinwestowania.

Dla bułgarskiej klasy politycznej pozostawienie słabo uzbrojonego wybrzeża w obecnym klimacie niesie większe ryzyko niż podpisanie długoterminowego kontraktu rakietowego.

Co to oznacza w praktyce w przyszłym kryzysie

Analitycy często opisują efekt nadbrzeżnych pocisków przeciwokrętowych jako tworzenie strefy „anti-access” (ograniczania dostępu). W praktyce może to wyglądać tak:

• w okresie podwyższonego napięcia bułgarskie załogi rozpraszają wyrzutnie NSM na wcześniej rozpoznane stanowiska nadbrzeżne
• radary, drony i samoloty sojusznicze zasilają wspólny obraz sytuacji morskiej w sieciach NATO
• jeśli wrogie okręty zbliżają się do bułgarskich wód terytorialnych lub infrastruktury krytycznej, dowódcy mogą grozić uderzeniem lub je wykonać na dużym dystansie bez opuszczania lądu
• rosyjscy planiści muszą zakładać, że każde podejście w promieniu około 185 km od wybrzeża wiąże się z realnym ryzykiem ataku rakietowego

Nawet jeśli pociski nigdy nie zostaną użyte, sama obecność takich baterii może zmieniać zachowanie na morzu. Okręty przeciwnika mogą trzymać większy dystans, przyjmować bardziej defensywne postawy lub całkiem unikać niektórych tras.

Wyjaśnienie kluczowych terminów i systemów

W dokumentacji USA pojawiają się „Link-16” i „MIDS-JTRS” - żargon, który często bywa pomijany. Link-16 to bezpieczne łącze danych pozwalające siłom NATO udostępniać w czasie rzeczywistym informacje taktyczne między platformami powietrznymi, lądowymi i morskimi. MIDS-JTRS to typ terminala radiowego obsługującego to łącze.

Dla Bułgarii oznacza to, że baterie NSM nie będą działały w izolacji. Mogą otrzymywać ślady (tracks) wrogich okrętów od amerykańskiego samolotu rozpoznawczego, tureckiej fregaty czy rumuńskiej stacji radarowej, a następnie działać na podstawie tych danych w tej samej sieci cyfrowej. Taka łączność znacząco skraca czasy reakcji i zmniejsza ryzyko incydentów bratobójczych.

Termin „over-the-horizon” oznacza po prostu zdolność rażenia celów poza tym, co operatorzy na wybrzeżu mogą zobaczyć gołym okiem lub wykryć podstawowym radarem. W obronie wybrzeża ta cecha zmienia jednostki lądowe w poważne zagrożenie dla okrętów daleko na morzu, a nie tylko dla tych trzymających się blisko linii brzegowej.

Ryzyka, korzyści i regionalna równowaga zbrojeń

Zakup NSM przynosi Bułgarii zarówno korzyści, jak i komplikacje. Po stronie plusów: wzmacnia odstraszanie, podnosi odporność wschodniej flanki NATO oraz zapewnia nowoczesny system wspierany eksportowo, który powinien pozostać użyteczny przez dekady.

Są też koszty i dylematy. Silne uzależnienie od importowanych, zaawansowanych technologicznie pocisków rodzi pytania o długoterminowe koszty utrzymania oraz zależność od zagranicznych dostawców w zakresie modernizacji czy dodatkowych partii amunicji. Rosja prawdopodobnie będzie też przedstawiać ten krok jako dowód militaryzacji NATO, wykorzystując go do uzasadnienia własnych rozmieszczeń na Krymie i wzdłuż wybrzeża Morza Czarnego.

Mimo to, z perspektywy Sofii, wojna w Ukrainie zawęziła margines wahania. Ponieważ Rosja nadal testuje granice terytorium NATO i wpływa na żeglugę handlową, państwa przybrzeżne - takie jak Bułgaria - wolą wystawić bardziej kompetentne narzędzia niż stać z boku ze starzejącym się sprzętem.

Zakup Naval Strike Missile ilustruje tę zmianę: średniej wielkości sojusznik wydaje teraz poważne pieniądze na zdolność, która może w pełni ujawnić swoją wartość dopiero w przyszłym kryzysie, na który wszyscy liczą, że nigdy nie nadejdzie.