Rafale do walki elektronicznej: dlaczego Paryż i Nowe Delhi mają wyjątkową szansę w 2025 roku?

W 2025 roku Nowe Delhi ożywiło starania o dedykowany samolot walki elektronicznej, dokładnie w czasie, gdy Paryż przesuwa Rafale w stronę bardziej sieciocentrycznej, wysokospecjalistycznej przyszłości. Te dwa trendy, jeśli zostaną ze sobą zgrane, mogą stworzyć francusko-indyjski wariant Rafale zdolny do polowania na radary, oślepiania czujników przeciwnika i eskortowania ugrupowań uderzeniowych w silnie bronioną przestrzeń powietrzną.

Odnowiony indyjski projekt spotyka francuską lukę zdolności

Indyjskie Siły Powietrzne (IAF) wznowiły w 2025 roku prace nad samolotem przeznaczonym do walki elektronicznej (EW) i misji SEAD, po odłożeniu wcześniejszego planu znanego pod przydomkiem „Desi Growler”. Pierwsza próba była ambitna, ale utknęła na kosztach, problemach integracyjnych i zmieniających się priorytetach.

Tym razem indyjscy planiści podchodzą bardziej pragmatycznie. Koncentrują się na technologiach, które dojrzały w ostatniej dekadzie: zunifikowanym zestawie walki elektronicznej (UEWS), zaawansowanych odbiornikach oraz jammerze dużej mocy, który według doniesień w testach potrafił zakłócać radary z odległości ponad 300 km.

Indie nie próbują już tworzyć każdego komponentu od zera; chcą złożyć sprawdzone elementy w spójną, operacyjnie użyteczną całość.

Największe pytanie dotyczy teraz płatowca. W indyjskiej debacie dominują dwaj kandydaci:

• Su‑30MKI: duży, dwusilnikowy myśliwiec rosyjskiej konstrukcji, z dużą ilością miejsca i mocy elektrycznej.
• Tejas Mk2: lżejszy, rodzimy myśliwiec o mniejszym udźwigu i bardziej ograniczonym potencjale rozwojowym.

Obie opcje są pod presją budżetową i obie muszą poradzić sobie z ciężkimi zasobnikami, wysokim zapotrzebowaniem na energię oraz poważnymi modyfikacjami strukturalnymi.

Dlaczego Rafale F5 zmienia rozmowę

Równolegle Francja przygotowuje standard Rafale F5, który ma przynieść większą moc obliczeniową, nowe sensory, wyższą generację energii elektrycznej oraz głęboką integrację z bezzałogowymi bojowymi statkami powietrznymi (UCAV), często określanymi jako „wierni skrzydłowi” (loyal wingmen).

Paryż wciąż nie dysponuje dedykowaną platformą ataku elektronicznego porównywalną z amerykańskim EA‑18G Growler. Rafale ma silne systemy samoobrony, ale nie był projektowany jako pełnoprawny samolot eskortowego zakłócania ani specjalista SEAD.

Dla Francji wyspecjalizowany Rafale walki elektronicznej wypełniłby realną lukę operacyjną; dla Indii mógłby pozwolić ominąć bolesną krzywą uczenia.

Wspólny wariant oparty na Rafale F5 opierałby się na kilku zbieżnych trendach:

• Wspólna architektura z bazową awioniką F5, ułatwiająca integrację modułów EW.
• Wyższa dostępna moc pokładowa dla dużych zasobników zakłócających i pocisków naprowadzających się na emisję radarową.
• Wbudowane sieciocentryczne możliwości do kontroli lub współpracy z „wiernymi skrzydłowymi” UCAV.
• Współpraca przemysłowa już dobrze ugruntowana dzięki indyjskim zakupom Rafale.

Okno 2025 roku: dlaczego czas ma znaczenie

Ta szansa nie jest bezterminowa. Oba kraje stoją w latach 2025–2026 przed decyzjami, które wyjątkowo dobrze się ze sobą zgrywają.

Pilna potrzeba SEAD po stronie Indii

Indie mierzą się z coraz gęstszymi, zintegrowanymi systemami obrony powietrznej (IADS) wzdłuż granic, w tym z chińskimi i pakistańskimi dalekozasięgowymi przeciwlotniczymi pociskami rakietowymi ziemia–powietrze (SAM) oraz nowoczesnymi radarami. Wejście w taką przestrzeń powietrzną bez poważnego wsparcia ataku elektronicznego naraziłoby załogi myśliwców na duże straty.

IAF wie, że musi wyjść poza sporadyczne zakłócanie i podstawowe pociski antyradarowe. Potrzebuje ustrukturyzowanych pakietów SEAD: samolotów dedykowanych do degradacji sensorów przeciwnika, wspartych fuzją danych i skoordynowaną taktyką.

Budżety są napięte, ale krzywa zagrożeń jest bardziej stroma. To tworzy presję, by szybko wybrać: albo rozwijać rozwiązanie krajowe na bazie Su‑30MKI/Tejas, albo wejść w partnerstwo nad czymś, co da się wdrożyć szybciej.

Mapa drogowa Rafale i logika eksportowa Francji

Dla Francji Rafale F5 jest pozycjonowany jako pomost do przyszłego systemu walki powietrznej rozwijanego wspólnie z Niemcami i Hiszpanią. Każda nowa zdolność dodana na tym etapie może kształtować perspektywy eksportowe przez dwie dekady.

Jeśli Paryż zdecyduje się sam finansować dedykowanego Rafale EW/SEAD, program może okazać się wolny i kosztowny. Z Indiami jako współinwestorem i pierwszym operatorem rozwój oraz integracja mogłyby przyspieszyć, a koszty jednostkowe spaść.

Kalendarz modernizacji Rafale F5 i pilna potrzeba SEAD w IAF zgrywają się w sposób, który niełatwo będzie powtórzyć.

Co Rafale walki elektronicznej mógłby faktycznie robić

Francusko‑indyjski Rafale EW wykraczałby daleko poza zakłócanie samoobronne. Celem byłoby eskortowanie ugrupowań uderzeniowych w strefy sporne, tłumienie radarów przeciwnika i otwieranie korytarzy dla kolejnych fal uderzeń.

Kluczowe role misji

Typ misji	Rola Rafale EW
Eskortowe zakłócanie	Ochrona samolotów uderzeniowych poprzez degradację wrogich radarów i łączności.
SEAD/DEAD	Wykrywanie, zakłócanie i atakowanie radarów systemów SAM pociskami przeciwradiolokacyjnymi.
„Stand‑in” atak elektroniczny	Działanie bliżej obrony przeciwnika przy wsparciu „wiernych skrzydłowych” UCAV.
Rozpoznanie elektroniczne	Mapowanie emiterów przeciwnika i zasilanie sieci rozpoznawczych w czasie zbliżonym do rzeczywistego.

Technicznie oznacza to potężne zewnętrzne zasobniki zakłócające, wzmocnione odbiorniki oraz oprogramowanie do koordynacji z innymi zasobami w powietrzu i na ziemi. Istniejący zestaw SPECTRA w Rafale daje punkt wyjścia, ale dedykowany wariant przenosiłby znacznie bardziej energochłonne systemy i wyspecjalizowane uzbrojenie.

Dlaczego nie po prostu Su‑30MKI albo Tejas Mk2?

Na papierze Su‑30MKI wygląda idealnie do zakłócania: duży płatowiec, dwa silniki, rosyjskie doświadczenia w rolach uderzeniowych i EW. W praktyce Indie musiałyby zarządzić złożoną integracją systemów rosyjskich, indyjskich, a być może także zachodnich, co niesie tarcia polityczne i techniczne.

Tejas Mk2, choć atrakcyjny z perspektywy krajowego przemysłu, oferuje mniej miejsca i mocy. Przekształcenie go w platformę pełnospektralnej EW i SEAD może wymuszać trudne kompromisy w zasięgu, przenoszonym uzbrojeniu lub możliwościach przyszłych modernizacji.

Rafale oferuje zachodnią, „eksportowalną” bazę technologiczną, którą zarówno Indie, jak i Francja już eksploatują i wspierają, z jaśniejszymi ścieżkami rozwoju niż mocno zmodyfikowany Su‑30.

Z drugiej strony krytycy wskazują koszty i suwerenność: projekt francusko‑indyjski wymagałby ostrożnego dzielenia się technologiami wrażliwymi, uwzględnienia ograniczeń eksportowych oraz jasnego podziału ról przemysłowych. Potrzebny kapitał polityczny po obu stronach byłby znaczący.

Podział kosztów, korzyści przemysłowe i potencjał eksportowy

Wspólnie opracowany Rafale EW nie byłby niszową zabawką. Obaj partnerzy oczekiwaliby konkretnych zwrotów ekonomicznych i przemysłowych.

Pierwszą dźwignią jest podział kosztów. Współfinansowanie projektu, testów i integracji zasobników zakłócających, pocisków i oprogramowania ograniczyłoby obciążenie finansowe Paryża i Nowego Delhi z osobna. Lokalny udział prac dla indyjskiego przemysłu mógłby pogłębić ekosystem produkcji i obsługi już zbudowany wokół kontraktów Rafale.

Poza tym wdrożony wariant Rafale EW/SEAD mógłby przyciągnąć kolejnych klientów. Państwa już latające Rafale, albo rozważające jego zakup, mogą dostrzec wartość w modułowej opcji zakłócania dla wybranych eskadr bez kupowania całkiem nowego typu samolotu.

Jeśli wspólny wariant pozostanie interoperacyjny z bazowymi flotami Rafale, może stać się rdzeniem nowej rodziny eksportowalnych rozwiązań ataku elektronicznego.

„Wierni skrzydłowi” UCAV: mnożnik siły

Jednym z najbardziej intrygujących elementów jest połączenie Rafale EW z „wiernymi skrzydłowymi” UCAV. Te bezzałogowe statki powietrzne mogłyby przenosić dodatkowe jammery, wabiki lub pociski antyradarowe, zajmując najbardziej ryzykowne pozycje wewnątrz bronionej przestrzeni powietrznej.

W hipotetycznym scenariuszu dwumiejscowy Rafale EW prowadzi ugrupowanie w kierunku silnie chronionego stanowiska radarowego. Załoga zarządza obrazem walki elektronicznej, podczas gdy dwa lub trzy UCAV, połączone bezpiecznym łączem danych, lecą z przodu. Absorbują próby śledzenia, emitują sygnały zwodnicze i wykonują uderzenie, gdy wrogi radar zaczyna nadawać.

Ta koncepcja zmniejsza ryzyko dla pilotów i rozkłada obciążenie ataku elektronicznego na wiele platform, utrudniając przeciwnikowi unieszkodliwienie całego systemu jednym środkiem przeciwdziałania.

Kilka kluczowych pojęć i konsekwencje w realnym świecie

Terminologia walki elektronicznej często maskuje brutalność samego starcia. Kilka pojęć jest kluczowych dla zrozumienia stawki:

• SEAD (Suppression of Enemy Air Defences): działania czasowo lub trwale obniżające skuteczność wrogiej obrony przeciwlotniczej, głównie poprzez zakłócanie i uzbrojenie przeciwradiolokacyjne.
• IADS (Integrated Air Defence System): sieć radarów, systemów SAM, stanowisk dowodzenia i myśliwców współdziałających ze sobą, często wspierana przez jednostki mobilne zaprojektowane tak, by przetrwać pierwsze uderzenia.
• Jammer dużej mocy: system emitujący silną, precyzyjnie kształtowaną energię radiową, aby maskować własne statki powietrzne lub podsuwać fałszywe informacje czujnikom przeciwnika.

Dla pilotów na pierwszej linii pojawienie się wiarygodnej eskorty EW zmienia taktykę z dnia na dzień. Loty penetracyjne na małej wysokości stają się mniej samobójcze. Planiści uderzeń mogą rozważać bardziej bezpośrednie trasy. Cele wrażliwe czasowo w bronionych strefach stają się osiągalne, bo pierwsze minuty wojny przestają być niemal ślepą szarżą w zasięgu radarów.

Dla przeciwników zetknięcie się z połączonym pakietem Rafale EW i UCAV oznacza konieczność ponownego przeliczenia ryzyka. Potrzebowaliby bardziej mobilnych radarów, własnych wabików i zaawansowanej kontroli emisji, co podnosi koszty i komplikuje planowanie.

Ryzyka, kompromisy i co się stanie, jeśli okno się zamknie

Główne ryzyko polega na tym, że polityczna zwłoka lub cięcia budżetowe po którejkolwiek stronie opóźnią decyzje, aż harmonogramy przestaną się pokrywać. Jeśli Indie zwiążą się rozwiązaniem opartym o Su‑30 lub Tejas, apetyt i finansowanie wariantu Rafale EW mogą osłabnąć. Jeśli Francja zamrozi mapę drogową Rafale F5 bez dedykowanej ścieżki EW, samolot może przegapić szansę na ewolucję w poważny zasób ataku elektronicznego.

Podejście fragmentaryczne prawdopodobnie oznaczałoby, że Indie wydadzą więcej na krajową integrację w dłuższym horyzoncie czasowym, podczas gdy Francja nadal będzie polegać na sojusznikach w zakresie głębokiego ataku elektronicznego. Żaden z tych rezultatów nie jest katastrofalny, ale oba są gorsze niż to, co mógłby przynieść terminowy wspólny ruch w 2025 roku.