Navantia i Fincantieri rozpoczęły prace nad europejską korwetą patrolową dla marynarek wojennych krajów Europy.

Navantia (Hiszpania) oraz Fincantieri (Włochy) przyspieszają prace nad Europejską Korwetą Patrolową (EPC), przeznaczoną dla marynarek wojennych państw europejskich. Impuls nadało podpisanie Memorandum of Understanding (MoU), które wyznacza ramy współpracy przemysłowej i ma ułatwić wspólne koordynowanie oraz realizację programu. Projekt wpisuje się w szersze działania na rzecz integracji europejskiej obronności i ma doprowadzić do zaprojektowania oraz budowy nowej generacji wielozadaniowych korwet dla kilku flot na kontynencie.

EPC w PESCO oraz finansowanie z EDF (MMPC)

Europejska Korweta Patrolowa (EPC) jest inicjatywą realizowaną w ramach Stałej Współpracy Strukturalnej (PESCO) i otrzymuje wsparcie z Europejskiego Funduszu Obronnego (EDF) poprzez program Wielozadaniowej Korwety Patrolowej (MMPC). Przedsięwzięcie prowadzone przez Włochy, Hiszpanię, Francję i Grecję obejmuje łącznie 46 firm z 12 państw. Celem jest opracowanie okrętu modułowego, wielozadaniowego i interoperacyjnego, odpowiadającego na wspólne wymagania operacyjne uczestników.

Etapy programu EPC: Call 1 i Call 2

Obecnie program znajduje się w pierwszej fazie (Call 1), zatwierdzonej przez EDF w naborze z 2021 roku. Na tym etapie założeniem jest doprowadzenie do uzyskania certyfikowanego projektu oraz zbudowanie platformy prototypowej w dwóch odmianach: - Full Combat Multipurpose (wariant bojowy), - Long Range Multipurpose (wariant dalekiego zasięgu do zadań patrolowych i wielozadaniowych).

W kolejnym kroku, w ramach naboru EDF z 2023 roku, przyznano 154 mln euro na drugą fazę (Call 2). Ma ona posłużyć dopracowaniu projektu docelowego oraz rozpoczęciu właściwych prac prototypowych.

Navantia i Fincantieri: joint venture dla EPC i wariantu Full Combat Multipurpose

Porozumienie Navantii z Fincantieri zakłada utworzenie spółki joint venture, która ma pozostawać otwarta na dołączenie kolejnych partnerów programu. Jej rolą ma być spójne zarządzanie i wykonanie następnych etapów przedsięwzięcia.

Obie firmy planują wspólnie rozwijać projekt wariantu Full Combat Multipurpose, a także promować go wśród potencjalnych europejskich odbiorców. Formalne powołanie nowej spółki ma jednak nastąpić dopiero po domknięciu dokumentacji i spełnieniu standardowych warunków typowych dla tego rodzaju operacji.

Deklaracje kierownictwa: interoperacyjność i cyberbezpieczeństwo

Prezes Navantii, Ricardo Domínguez, podkreślił, że przemysł ma kluczowe znaczenie dla budowania europejskiej obronności, a współdziałanie obu stoczni ma wzmocnić zdolności obronne Europy. Zapowiedział też wspólną pracę nad nową klasą korwet wielozadaniowych: innowacyjnych, interoperacyjnych oraz odpornych na zagrożenia w cyberprzestrzeni, odpowiadających nie tylko potrzebom Marynarki Wojennej Hiszpanii i włoskiej Marina Militare, lecz także innych europejskich flot.

Z kolei dyrektor generalny Fincantieri, Pierroberto Folgiero, określił porozumienie jako istotny krok w programie EPC, który ma uosabiać europejnego ducha współpracy i wysoki poziom technologiczny.

Francuski przegląd zdolności morskich i pytania o MMPC

Program EPC rozwija się równolegle z przeglądem zdolności morskich w części państw uczestniczących. We Francji szef sztabu francuskiej marynarki wojennej, admirał Nicolas Vaujour, informował parlamentarzystów, że planowane jest wydłużenie służby lekkich fregat dozorowych typu Floréal, przy czym utrzymują się wątpliwości, czy nowe okręty MMPC w pełni nadają się na ich następców.

Według relacji francuskich mediów Vaujour wskazywał, że jednostki te są „lekko uzbrojone i pozbawione sonaru”, a więc powinny zostać zastąpione okrętami lepiej uzbrojonymi. Dodał również, że dotychczasowe wysłuchania nie rozwiały obaw dotyczących udziału Francji w drugiej fazie programu.

Szersze tło: napięcia wokół europejskich programów zbrojeniowych

Nie byłby to pierwszy przypadek, gdy Francja poddaje w wątpliwość realizację wspólnych europejskich projektów obronnych. W innym obszarze spór narósł w związku z Future Combat Air System (FCAS), gdy w lipcu 2025 roku Francja miała przekazać Niemcom zamiar przejęcia 80% prac, marginalizując rolę pozostałych dwóch kluczowych partnerów: Niemiec i Hiszpanii.

Geneza EPC, uczestnicy i pierwsze kontrakty (OCCAR, Naviris, Navantia)

W samym projekcie Europejskiej Korwety Patrolowej (EPC) inicjatywa wyszła początkowo od Włoch, Francji i Grecji, a w kolejnych etapach dołączyły Hiszpania oraz Rumunia. OCCAR (Organisation for Joint Armament Co-operation) udzieliła pierwszego kontraktu spółce Naviris - joint venture Naval Group i Fincantieri - we współpracy z Navantią. Konstrukcja programu zakłada późniejsze pozyskiwanie różnych liczb jednostek przez poszczególne państwa uczestniczące, co ma wzmacniać zarówno współpracę przemysłową, jak i operacyjną w europejskim środowisku morskim.

Dlaczego modułowość i wspólne standardy są kluczowe dla EPC

Jednym z najważniejszych założeń EPC/MMPC jest modułowość, czyli możliwość adaptacji okrętu do odmiennych profili misji i priorytetów poszczególnych flot (np. eskorta, dozór morski, działania na wodach przybrzeżnych). W praktyce oznacza to nacisk na architekturę pozwalającą w miarę sprawnie integrować zestawy czujników, uzbrojenia i systemów łączności - bez konieczności projektowania całkowicie nowych jednostek dla każdego użytkownika.

Równie istotna jest interoperacyjność: wspólne standardy wymiany danych, kompatybilność systemów walki i łączności oraz spójne podejście do cyberodporności. To elementy, które mogą w dłuższym horyzoncie przełożyć się na łatwiejsze wspólne szkolenie, prostszą logistykę oraz bardziej przewidywalne koszty utrzymania, o ile uczestnicy programu zdołają utrzymać zbieżność wymagań.

Ilustracje mają charakter poglądowy.